Axios’un gündeme taşıdığı iddiaya göre ABD yönetimi, nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanması amacıyla İran’ın sınırlı ve sembolik düzeyde uranyum zenginleştirmesine belirli şartlarla onay verebilir.
Washington ve Tahran hattındaki bu olası esneklik, Orta Doğu’daki dengeleri yeniden şekillendirebilir.
ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden nükleer gerilimde dikkat çekici bir iddia gündeme geldi. ABD merkezli Axios’un haberine göre Washington yönetimi, yeni bir nükleer anlaşmaya zemin hazırlamak amacıyla İran’ın düşük ve sembolik düzeyde uranyum zenginleştirmesine belirli koşullar altında izin verilmesini değerlendirebilir.
Haberde, söz konusu yaklaşımın nihai bir anlaşma çerçevesinde ve sıkı denetim mekanizmalarıyla sınırlı olacağı öne sürüldü. İddiaya göre ABD tarafı, İran’ın yüksek oranlı zenginleştirme faaliyetlerini durdurması ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetimlerine tam erişim sağlaması karşılığında kontrollü bir esneklik gösterebilir.
İran ise daha önce yaptığı açıklamalarda uranyum zenginleştirmenin “ulusal egemenlik hakkı” olduğunu savunmuş ve sıfır zenginleştirme şartını kabul etmeyeceğini vurgulamıştı. Tahran yönetimi, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik normalleşme karşılığında nükleer programında şeffaflık sağlayabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre ABD’nin olası bu yaklaşımı, 2015’te imzalanan ancak daha sonra askıya alınan nükleer anlaşmanın (JCPOA) güncellenmiş bir versiyonu için ara formül niteliği taşıyabilir. Ancak İsrail başta olmak üzere bölgedeki bazı aktörlerin bu tür bir esnekliğe temkinli yaklaştığı ifade ediliyor.
Beyaz Saray’dan konuya ilişkin resmi ve net bir doğrulama gelmezken, diplomatik kaynaklar görüşmelerin dolaylı kanallar üzerinden sürdüğünü aktarıyor. Sürecin seyrinin, İran’ın zenginleştirme oranı, stok miktarı ve denetim şeffaflığı gibi teknik başlıklara bağlı olacağı belirtiliyor.
Orta Doğu’daki jeopolitik dengeler açısından kritik öneme sahip olan bu gelişme, enerji piyasaları ve küresel güvenlik politikaları üzerinde de etkili olabilir. Tarafların önümüzdeki haftalarda atacağı adımlar, nükleer diplomasinin geleceğini belirleyecek.
